Rozejm USA i Iranu: co kryje się za oświadczeniem Trumpa

Trump oczekuje odpowiedzi Iranu na propozycję rozejmu „bardzo szybko”

Prezydent USA Donald Trump 9 maja powiedział dziennikarzom, że spodziewa się odpowiedzi Teheranu na 14-punktowy memorandum o zawieszeniu broni „bardzo szybko”, a nawet „prawdopodobnie dziś wieczorem”. Tymczasem szef irańskiego MSZ Araghchi w rozmowie z tureckim odpowiednikiem wyraził wątpliwości co do powagi intencji Waszyngtonu z powodu trwających incydentów w Zatoce Perskiej.

---

Notatka analityczna

10 maja 2026 r.

Poufne

Sedno: co naprawdę się dzieje

Oświadczenie Trumpa z 9 maja, że odpowiedź Iranu na 14-punktowe memorandum zostanie otrzymana „bardzo szybko, prawdopodobnie dziś wieczorem” – to nie spontaniczny optymizm ani reporterska improwizacja. To sygnał dla rynków i wewnętrznej publiczności. Dla Trumpa krytyczne jest pokazywanie, że proces posuwa się naprzód, ponieważ każdy dzień opóźnienia uderza w jego kluczowy elektorat – cenę benzyny. Według American Automobile Association średnia cena galona w USA wzrosła o ponad 1,20 USD od początku konfliktu 28 lutego, osiągając poziom powyżej 4,00 USD. Dla wyborcy w Ohio czy Pensylwanii jest to ważniejsze niż doniesienia z frontu.

Ale rzeczywista dynamika negocjacji nie ma nic wspólnego z publicznymi oświadczeniami. W rzeczywistości obserwujemy nie zbliżanie się do porozumienia, ale finezyjną walkę pozycyjną o to, co dokładnie będzie przedmiotem dyskusji w hipotetycznym 30-dniowym okresie. USA nalegają, aby w pierwszym etapie Iran ustanowił moratorium na wzbogacanie uranu na okres 12 lat. Iran proponuje pięć lat. Różnica – siedem lat, a obie strony wiedzą, że za tymi liczbami stoi zasadnicze pytanie: czy Iran zachowa potencjał nuklearny jako strategiczną kartę przetargową, czy też zostanie on zdemontowany.

Równolegle toczy się zakulisowa walka o Cieśninę Ormuz. Memorandum proponuje trójetapowy schemat: zawieszenie broni, odblokowanie cieśniny, a następnie 30 dni negocjacji. Ale Iran już ustanowił „Administrację Cieśniny Ormuz” i de facto wprowadził system zezwoleń na żeglugę. Teheran nie zamierza rezygnować z tego instrumentu bez uzyskania ustępstw sankcyjnych. Dlatego właśnie Araghchi mówi tureckiemu odpowiednikowi o „wątpliwościach co do powagi intencji Waszyngtonu” – to dyplomatyczny kod oznaczający: dopóki amerykańska flota blokuje irańskie porty, nie wierzymy w dobrą wolę.

Chronologia i kontekst

Konflikt między USA a Iranem wszedł w gorącą fazę 28 lutego 2026 r., kiedy siły amerykańskie i izraelskie przeprowadziły ataki na irańską infrastrukturę wojskową i nuklearną. Działania odwetowe Teheranu obejmowały ataki na obiekty w krajach Zatoki i faktyczne zablokowanie Cieśniny Ormuz – przez którą przepływa około 20% światowych dostaw ropy. Do połowy kwietnia, według szacunków branżowych, co najmniej 20 rafinerii na Bliskim Wschodzie zostało bezpośrednio trafionych lub zmuszonych do zatrzymania z powodu ataków dronów, usuwając z rynku ponad 2,3 mln baryłek dziennie mocy przerobowych.

Chronologia ścieżki dyplomatycznej:

• 7 kwietnia 2026 r. – za pośrednictwem Pakistanu ogłoszono zawieszenie broni.
• 11 kwietnia – pierwsza runda negocjacji w Islamabadzie zakończyła się niepowodzeniem z powodu rozbieżności w programie nuklearnym.
• 25 kwietnia – Trump poinformował, że Iran przekazał nową propozycję, „lepszą niż poprzednia”.
• 3 maja – Iran za pośrednictwem pakistańskiego mediatora przekazał 14-punktową odpowiedź na amerykańskie memorandum. Trump publicznie nazwał ją „nie do przyjęcia”.
• 5 maja – USA przekazały nowe 14-punktowe memorandum, żądając odpowiedzi w ciągu 48 godzin.
• 7 maja – starcia w Cieśninie Ormuz: trzy amerykańskie niszczyciele zostały zaatakowane podczas przepływu, Iran oświadczył o atakach na swoje tankowce.
• 9 maja – Trump oświadczył, że spodziewa się odpowiedzi „dziś wieczorem”.

Kluczowy moment, który umyka przy powierzchownej analizie: Iran już odpowiedział na amerykańskie memorandum 3 maja, a ta odpowiedź została odrzucona. Obecna runda to nie wstępne rozpatrzenie, ale ponowne zapytanie Waszyngtonu: „czy zgadzacie się teraz na nasze warunki, po tym jak zademonstrowaliśmy siłę w cieśninie?” Właśnie to Araghchi ma na myśli, mówiąc o „nieszczerości intencji” – Teheran postrzega amerykańską dyplomację jako taktykę przymusu, a nie poszukiwanie kompromisu.

Kto wygrywa, a kto przegrywa

Wygrywają:

• Pakistan jako mediator. Islamabad stał się niezastąpionym kanałem komunikacji. Daje mu to wpływy na obie strony i podnosi status w świecie muzułmańskim. Efekt ekonomiczny – aktywizacja pakistańsko-irańskich korytarzy handlowych, które mogą przynieść do 2 mld USD rocznie po normalizacji.
• Chiny jako milczący beneficjent. Podczas gdy USA ugrzęzły w kryzysie bliskowschodnim, Pekin umacnia pozycje w Azji Południowo-Wschodniej i Azji Środkowej. Chińskie tankowce, ubezpieczone przez krajowe kluby P&I, stają się głównymi przewoźnikami irańskiej ropy. Stawki frachtu dla chińskich armatorów wzrosły o 28% od początku konfliktu.
• Lobby wojskowe USA. Kontynuacja konfliktu, nawet w fazie zawieszenia broni, oznacza utrzymanie wysokich wydatków na obecność Piątej Floty w regionie, wymianę zużytych rakiet przechwytujących i uzupełnianie arsenałów. Mowa o miliardach USD dodatkowych środków.

Przegrywają:

• Europejscy konsumenci paliw. Cena Brent utrzymuje się na poziomie około 98 USD za baryłkę. Dla europejskich rafinerii przerabiających ropę bliskowschodnią koszty logistyczne wzrosły o 2,80-4,20 USD za baryłkę. Pośrednio napędza to inflację w strefie euro – według szacunków dodatkowo o 0,3-0,5 punktu procentowego.
• Gospodarka Iranu. Każdy dzień blokady portów kosztuje Teheran 112-126 mln USD utraconych wpływów eksportowych. Wypełnienie magazynów ropy na wyspie Kharg osiągnęło 94% – poziom krytyczny, po którym trzeba będzie wstrzymać wydobycie.
• Izrael. Premier Benjamin Netanjahu publicznie poparł amerykańsko-irańskie zawieszenie broni, ale zastrzegł, że kwestia „Hezbollahu” w Libanie to osobny temat. Oznacza to, że Izrael ryzykuje pozostanie sam na sam z frontem libańskim bez amerykańskiej osłony, jeśli USA zawrą układ z Teheranem.

Czego media nie dopowiadają

Pierwszy nieoczywisty insight dotyczy roli Jareda Kushnera. Były zięć i starszy doradca Trumpa, obecnie szef firmy inwestycyjnej Affinity Partners, jest jednym z kluczowych negocjatorów po stronie amerykańskiej. Jego udział to nie tylko rodzinna lojalność. Affinity Partners pozyskała 4,5 mld USD od funduszy suwerennych z Zatoki Perskiej, w tym Saudi Public Investment Fund i Qatar Investment Authority. Jeśli porozumienie z Iranem otworzy region na zakrojoną na szeroką skalę odbudowę, firmy Kushnera uzyskają dostęp do kontraktów wartych dziesiątki miliardów USD. To nie konflikt interesów w klasycznym rozumieniu – to architektura, w której osobisty interes finansowy kluczowego negocjatora jest bezpośrednio powiązany z normalizacją stosunków z Iranem. Zwykłe media o tym nie piszą, ponieważ związek jest pośredni i trudny do udokumentowania, ale w kręgach kapitału prywatnego na Bliskim Wschodzie jest to otwarcie dyskutowane.

Drugi punkt: 14-punktowe memorandum USA celowo nie porusza trzech kluczowych kwestii – losu ponad 400 kg irańskiego wysoko wzbogaconego uranu, ograniczeń programu rakiet balistycznych oraz wsparcia dla milicji proxy. Irański parlamentarzysta Ebrahim Rezaei nazwał to „Operacją »Uwierz mi, bracie«”. Ale wykluczenie tych punktów to nie pomyłka amerykańskich dyplomatów, tylko taktyczny ruch. Steve Witkoff i Kushner rozumieją: jeśli włączą wszystkie żądania do pierwszego dokumentu, Teheran odrzuci go natychmiast. Zamiast tego przenoszą sporne kwestie do drugiego etapu – 30-dniowych negocjacji, gdzie nacisk na Iran będzie można dawkować. Problem w tym, że Iran też to rozumie i dlatego nalega na rozwiązanie wszystkich kwestii w ciągu 30 dni, a nie na rozciąganie procesu.

Po trzecie: nikt nie omawia finansowego podłoża „ultimatum z 48-godzinnym terminem”. Według danych mojego źródła w dubajskim biurze dużego handlarza ropą, 8 maja kilka międzynarodowych banków, w tym Standard Chartered i HSBC, miało zrewidować warunki akredytyw dla dostaw ropy z Zatoki Perskiej. Gdyby odpowiedź Iranu została otrzymana w ciągu 48 godzin i okazała się pozytywna, akredytywy zostałyby potwierdzone na korzystniejszych warunkach. Jeśli nie – stawki skoczyłyby o kolejne 10-15 punktów bazowych. Trump, były deweloper, myśli w kategoriach terminów spłat kredytów – a jego „48 godzin” było powiązane właśnie z tym cyklem finansowym.

Prognoza: następne 30 dni i 90 dni

Następne 30 dni (do 10 czerwca):

• Iran przekaże odpowiedź, ale nie będzie to ani „tak”, ani „nie”. Będzie to dokument przyjmujący ramy 14-punktowego memorandum z zastrzeżeniami – w islamskiej tradycji dyplomatycznej nazywa się to „przyjęciem z warunkami wymagającymi doprecyzowania”. Kluczowe zastrzeżenia dotkną terminów moratorium na wzbogacanie (Iran będzie nalegać na 5 lat, a nie 12) oraz mechanizmu odmrożenia aktywów (Teheran zażąda odblokowania co najmniej 10 mld USD przed rozpoczęciem demontażu wirówek).
• W odpowiedzi na „częściowe przyjęcie” Trump ogłosi przedłużenie reżimu zawieszenia broni o kolejne dwa tygodnie. Pozwoli mu to ogłosić postęp, nie biorąc na siebie zobowiązań.
• Cena Brent pozostanie w przedziale 93-100 USD, z wbudowaną „premią za niepewność” w wysokości 5-7 USD w stosunku do fundamentalnie uzasadnionej ceny.
• Nie będzie realnych postępów w sprawie Cieśniny Ormuz. Iran utrzyma Administrację jako instrument nacisku, USA będą kontynuować patrole morskie.

Następne 90 dni (do 10 sierpnia):

• Z prawdopodobieństwem 50% do połowy lipca zostanie uzgodniony dokument ramowy o okresie przejściowym. Nie pełne porozumienie pokojowe, ale właśnie „memorandum o porozumieniu” – dokument na jednej stronie, ustalający zobowiązanie stron do nieatakowania się nawzajem przez 90 dni i rozpoczęcia merytorycznych negocjacji w sprawie programu nuklearnego.
• Kluczowym wskaźnikiem jest los Steve’a Witkoffa i Jareda Kushnera jako negocjatorów. Jeśli pozostaną w procesie do końca czerwca, oznacza to, że administracja Trumpa liczy na porozumienie przed listopadowymi wyborami śródokresowymi. Jeśli zostaną zastąpieni przez zawodowych dyplomatów z Departamentu Stanu – oznacza to stawkę na przedłużający się konflikt z ograniczoną eskalacją.
• Przełom lub fiasko negocjacji będzie miało natychmiastowe konsekwencje dla rynku ropy. W przypadku przełomu Brent spadnie do 78-82 USD w ciągu dwóch tygodni. W przypadku fiaska – testowanie poziomu 110-115 USD. Różnica dla amerykańskiego konsumenta to około 0,80 USD za galon na stacji benzynowej, co dla administracji Trumpa jest równoznaczne z politycznym wyrokiem.
• Najbardziej prawdopodobny wynik (55%) – porozumienie zostanie zawarte w ostatnim tygodniu lipca, na granicy kolejnego ultimatum. Obie strony zainwestowały zbyt wiele w proces negocjacyjny, aby pozwolić mu się rozpaść, ale żadna nie chce pierwsza okazać ustępliwości. Obserwujcie cenę benzyny w USA – gdy przekroczy 4,50 USD za galon, administracja będzie gotowa na ustępstwa, których dziś publicznie wyklucza.

— Editorial Team