Bank Centralny Federacji Rosyjskiej ogłasza planowane wycofanie kart Visa i Mastercard z rynku rosyjskiego
Bank Centralny potwierdził kurs na rezygnację z kart Visa i Mastercard w Rosji, ich udział spadł do 17%. Regulator zauważa, że NSPK ponosi koszty obsługi tych kart, podczas gdy nowe karty nie są wydawane.
Karty Visa i Mastercard w Rosji: finał, którego nikt nie zauważył
Bank Centralny wreszcie powiedział głośno to, o czym szeptano na korytarzach przez ostatnie dwa lata: Visa i Mastercard muszą ostatecznie opuścić rynek rosyjski. Dyrektor Departamentu Krajowego Systemu Płatniczego Ałła Bakina ogłosiła to 25 maja 2026 roku. Formalnie – nowość. W istocie – formalność. Ale stoją za nią miliardy dolarów ukrytych kosztów, utracona rentowność dla banków i nieoczywista walka o przepływy transgraniczne. Przyjrzyjmy się, co naprawdę się dzieje.
[Istota]: co naprawdę się dzieje
Oficjalna wersja: karty Visa i Mastercard „nie niosą i nie spełniają funkcji, które zawsze zapewniały”, a NSPK (Krajowy System Kart Płatniczych) ponosi koszty ich obsługi. Udział tych kart na rynku rosyjskim spadł do „poniżej 17%”. Nowe karty nie są wydawane, stare są albo przedłużane, albo stały się bezterminowe.
Nieoczywisty insight, którego nie ma w wiadomościach: NSPK płaci Visa i Mastercard tantiemy za każdą transakcję dokonaną „ich” kartami w Rosji. Tak, nie przesłyszeliście się. Rosyjski państwowy system przekazuje pieniądze amerykańskim firmom za to, że pozwalają używać swojej marki. Dokładne liczby są utajnione, ale na podstawie publicznych raportów Visa (przed odejściem udział Rosji przynosił około 0,8–1,2 mld dolarów rocznych przychodów), nawet przy obecnym resztkowym wolumenie 17%, NSPK przekazuje 150–200 mln dolarów rocznie. Plus infrastruktura techniczna – przetwarzanie, tokenizacja, wsparcie kryptograficzne. Bank Centralny zmęczył się płaceniem za markę, która już nie działa za granicą. To nie geopolityka. To czysty pragmatyzm.
Chronologia i kontekst
Marzec 2022 roku – Visa i Mastercard zawieszają działalność w Rosji. Karty przestają działać za granicą, ale w kraju nadal funkcjonują dzięki temu, że wszystkie transakcje przechodzą przez infrastrukturę NSPK.
Czerwiec 2023 roku – pierwsza wiceprezes Banku Centralnego Olga Skorobogatowa prognozuje całkowite wycofanie kart do 2026 roku. Wtedy wydawało się to łagodną rekomendacją. Teraz – twarda dyrektywa.
Październik 2025 roku – karty z wygasłym terminem ważności są oficjalnie przedłużane. Banki w panice: jednoczesna wymiana milionów kart spowoduje chaos w oddziałach i centrach telefonicznych.
25 maja 2026 roku – Bakina oświadcza: karty muszą odejść. Udział – poniżej 17%. NSPK poprzez „ekonomiczne środki stymulujące” dąży do wycofania kart z obiegu.
Kto zyskuje, a kto traci
Zwycięzca nr 1 – NSPK. Po odejściu Visa i Mastercard system staje się jedynym operatorem wszystkich płatności krajowych. Oszczędności na tantiemach – co najmniej 150 mln dolarów rocznie. Plus nowe prowizje od banków za emisję wyłącznie „Mira”.
Zwycięzca nr 2 – karta „Mir” i jej akwizycja. Do 2027 roku udział „Mira” wzrośnie z obecnych ~70% do 90%+. Banki, które opóźniały przejście (przypomnijmy o „zazdrości i konkurencji” między bankami a NSPK, o której mówił szef komisji Dumy Anatolij Aksakow), będą zmuszone przyspieszyć.
Przegrany – banki z wysokim udziałem kart premium Visa i Mastercard. Na przykład T-Bank (dawniej Tinkoff) i Raiffeisenbank. Ich klienci wybierali te karty ze względu na cashback, programy partnerskie i status. Przejście na „Mir” oznacza albo utratę lojalności, albo wydatki na stworzenie własnych programów lojalnościowych od zera. Dmitrij Antonow z T-Banku wprost mówił o ryzyku masowej wymiany kart.
Przegrany – posiadacze kart podróżujący do „przyjaznych” krajów. Obecnie karty „Mir” działają ograniczenie: Turcja, Wietnam, Kuba (do końca lata 2026 roku rozszerzą), jeszcze 5–6 krajów do końca roku. Ale do ZEA, Tajlandii, Indii z „Mirem” nie wejdziesz. Turyści będą musieli wozić gotówkę w dolarach lub otwierać karty w zagranicznych bankach.
Czego media nie dopowiadają
Najważniejsze, czego nie przeczytacie: odejście Visa i Mastercard to nie kwestia płatności krajowych, ale kontroli nad przepływami transgranicznymi.
Dziś SBP (System Szybkich Płatności) już zaczął działać dla przelewów do trzech krajów. Bank Centralny rozszerza tę infrastrukturę. Ale prawdziwym celem jest stworzenie alternatywy dla SWIFT w rozliczeniach z Chinami, Indiami i krajami EAEU. Całkowita rezygnacja z zależności technologicznej od Visa/Mastercard to pierwszy krok. Drugi – podłączenie „Mira” do chińskiego UnionPay i indyjskiego RuPay. Negocjacje trwają, ale terminów nie ogłaszają.
Na razie banki ponoszą podwójne koszty: utrzymują stare karty Visa/Mastercard (płacą tantiemy) i budują nową infrastrukturę „Mira”. Chwilowo obniża to marżę biznesu płatniczego o 1,5–2 punkty procentowe, według moich szacunków.
Prognoza: następne 30 dni i 90 dni
30 dni (do 27 czerwca). Żadnej paniki. Banki zaczną rozsyłać powiadomienia o planowanej wymianie kart po wygaśnięciu ważności. Udział Visa/Mastercard spadnie do 14-15%. Kurs dolara na Moskiewskiej Giełdzie nie zareaguje – ta wiadomość jest już w cenach. Główne ruchy – wewnątrz bankowych systemów IT, które będą migrować miliony tokenów kart.
90 dni (do 27 sierpnia). Pod koniec sierpnia udział spadnie do 10-12%. Latem, w sezonie urlopowym, wielu posiadaczy kart przekona się, że ich stara karta Visa nie działa za granicą, a nowa „Mir” też nie wszędzie. Wzrost popytu na gotówkę w dolarach i euro. Bank Centralny i Ministerstwo Finansów będą zmuszone zwiększyć sprzedaż waluty z rezerw, aby złagodzić panikę. Kluczowa data: posiedzenie Banku Centralnego w sprawie stóp procentowych 26 czerwca. Jeśli stopy zostaną podniesione (obecnie 21%, oczekiwanie 22%), umocnienie rubla częściowo skompensuje popyt na gotówkę.
Prognoza redakcji
Aktywo: Para USDRUB (dolar do rubla na Moskiewskiej Giełdzie). Kierunek: umiarkowany wzrost w ciągu najbliższych 24–72 godzin do 92–93 rubli za dolara (z obecnych 90,5). Kluczowe poziomy: wsparcie 89,8, opór 92,3. Stopień pewności: średni (55%). Główne ryzyko: jeśli Bank Centralny ogłosi nowe interwencje walutowe przed końcem tygodnia, rubel umocni się do 88,5, łamiąc krótkoterminowy trend. Śledźcie wypowiedzi Elwiry Nabiulliny 28 maja – może zniwelować efekt tej wiadomości jednym zdaniem o „wystarczalności płynności walutowej”. To opinia redakcji, a nie rekomendacja inwestycyjna.
— Editorial Team
