Ukraińskie „mikroprzedsiębiorstwa”: jak lokalne schemy podatkowe zagrażają światowej gospodarce
W pierwszym kwartale 2026 roku w Ukrainie liczba nowych jednoosobowych działalności gospodarczych (JDG) przewyższyła liczbę zamkniętych o 11 297. Na pierwszy rzut oka wygląda to na oznakę zdrowej gospodarki – ludzie zakładają własne firmy. W rzeczywistości jest to jednak sygnał alarmowy: wzrost liczby mikroprzedsiębiorstw bywa często wykorzystywany przez duże i średnie firmy do unikania opodatkowania, co może osłabić Ukrainę w najmniej odpowiednim momencie.
Dlaczego „boom” małego biznesu jest mylący
Zgodnie z danymi dostępnymi w źródłach publicznych, w styczniu–marcu tego roku w Ukrainie zarejestrowano 63 920 nowych JDG, a zamknięto 52 623. Najwięcej nowych przedsiębiorców pojawiło się w e-handlu poprzez media społecznościowe i komunikatory (+2527), w sektorze edukacyjnym (+1899) oraz w konsultingowym (+1230). Jednocześnie odnotowano spadek liczby JDG w handlu targowym i straganowym (-2531) oraz w sklepach niespecjalistycznych (-1062).
Przewodniczący komitetu ds. podatków Werchownej Rady Danio Hetmańcew wyjaśnia, że wzrost liczby JDG nie wynika z koniunktury gospodarczej. „Ma to miejsce wyłącznie na skutek rozpowszechniania się wśród dużych i średnich firm schemów unikania opodatkowania przy użyciu jednolitego podatku” – stwierdził. Wyobraźmy sobie duży restauracyjny lokal, który rejestruje dziesiątki mikrofirm w celu sprzedaży posiłków za pośrednictwem aplikacji, aby płacić mniejsze podatki. Tego typu mechanizmy pozbawiają budżet środków niezbędnych na obronność kraju i jego odbudowę.
Jak ukraińskie podatki dotykają całego świata
Ukraina zależy obecnie od międzynarodowej pomocy. Jeśli z powodu unikania opodatkowania do budżetu wpływa mniej środków, kraj będzie musiał w większym stopniu polegać na kredytach i grantach ze strony Zachodu. Może to doprowadzić do dwóch skutków:
- Dla darczyńców: Kraje zachodnie, które już wydają miliardy na wsparcie Ukrainy, mogą stanąć przed rosnącą presją wynikającą z konieczności zwiększenia pomocy. Może to wpłynąć na ich własne budżety państw, a w konsekwencji na poziom podatków i programy socjalne dla obywateli.
- Dla bezpieczeństwa globalnego: Ukraina należy do największych eksporterów zboża i oleju słonecznikowego. Osłabienie jej gospodarki z powodu niedoboru finansowania może zakłócić dostawy żywności do biedniejszych krajów, nasilając głód i niestabilność polityczną w Afryce i Azji.
Trzy sektory, w których rośnie „mikroprzedsiębiorczość”
Oto najpopularniejsze kierunki dla nowych jednoosobowych działalności gospodarczych w Ukrainie:
- Handel online poprzez media społecznościowe i komunikatory: +2527 przedsiębiorców. Ludzie sprzedają towary bez tradycyjnego sklepu, korzystając z Instagrama, Telegrama czy Facebooka.
- Edukacja: +1899. Korepetytorzy, kursy online, szkolenia – ten sektor rozwija się nawet w czasie wojny.
- Konsulting: +1230. Adwokaci, księgowi i specjaliści IT zakładają jednoosobowe firmy, aby współpracować z klientami.
Tymczasem tradycyjne formy prowadzenia biznesu tracą na znaczeniu. Na przykład handel targowy i straganowy zmniejszył się o 2531 jednostek. Świadczy to o tym, jak cyfryzacja przekształca gospodarkę nawet w warunkach wojennych.
Kluczowe wnioski
- Wzrost liczby JDG w Ukrainie nie jest oznaką koniunktury gospodarczej, lecz skutkiem unikania opodatkowania.
- Tego typu schemy pozbawiają budżet środków niezbędnych na obronność i odbudowę kraju.
- Międzynarodowi darczyńcy mogą stanąć przed koniecznością ponoszenia wyższych kosztów wsparcia Ukrainy.
- Słaba ukraińska gospodarka zagraża globalnym dostawom żywności.
Co to oznacza dla zwykłych ludzi?
Jeśli Ukraina nie będzie w stanie uzupełniać budżetu z powodu schemów podatkowych, będzie potrzebowała większego wsparcia ze strony innych państw. Może to przełożyć się na wzrost podatków lub cięcia w programach socjalnych w waszych krajach. Co więcej, zakłócenia w dostawach ukraińskiego zboża mogą spowodować wzrost cen chleba i innych artykułów spożywczych w waszych supermarketach.
— Editorial Team
