Rynki w gorączce: ropa Brent znów powyżej 100 dolarów w obliczu szoku geopolitycznego
Ceny ropy gwałtownie wzrosły po doniesieniach o naruszeniu rozejmu między USA a Iranem i nowych atakach w Cieśninie Ormuz. Ropa Brent przekroczyła poziom 100 dolarów za baryłkę, a WTI wzrosła powyżej 95 dolarów, ponieważ rynki odrzuciły „dywidendy pokoju” i powróciły do uwzględniania maksymalnych premii za ryzyko geopolityczne.
Dobrze. Zapomnijcie o pięknych wykresach z terminala Bloomberga. To, co stało się z ceną ropy 8 maja 2026 roku, to nie tylko skok na geopolityce. To moment, w którym fizyczny rynek ropy ostatecznie oderwał się od papierowego, a fundusze hedgingowe, które postawiły na deeskalację, wpadły w maszynkę do mielenia gamma squeeze.
[Istota]: co naprawdę się dzieje
Rynek przeżywa klasyczny short-gamma squeeze na poziomie 100 dolarów za baryłkę Brent. Kiedy 3 maja ogłoszono rozejm, traderzy opcji masowo sprzedawali zmienność i call'e ze strike'iem 95-100 dolarów, sądząc, że premia geopolityczna się załamie. Market makerzy, zabezpieczający te opcje, zgromadzili gigantyczną krótką pozycję na delcie.
Dzisiejszy incydent w Cieśninie Ormuz spowodował, że cena przebiła poziom 100 dolarów. Gdy tylko to nastąpiło, sprzedawcy call'ów byli zmuszeni do pilnego kupowania kontraktów futures, aby pokryć ujemną gamę. Na każdy dolar ruchu powyżej 100 dolarów market makerzy musieli dokupować tysiące kontraktów. Wzrost ceny do 103,40 dolarów to wynik nie tyle fizycznego strachu przed niedoborem, ile mechanicznego zakupu kontraktów futures przez instytucje finansowe, które zostały zagonione w kąt.
Druga warstwa: fizyczne stawki frachtowe za tankowce. Stawka na trasie Ras Tanura – Fudżajra podskoczyła o 350% w ciągu doby, do 185 000 dolarów dziennie za statek klasy VLCC. Ale najważniejsza nie jest stawka, tylko opcje na odmowę rejsu. Kapitanowie, dowiedziawszy się o użyciu dronów Shahed-238 przeciwko okrętom wojennym, masowo wstawiają klauzulę siły wyższej przy przejściu przez strefę 62 stopni długości geograficznej wschodniej. Oznacza to, że nawet jeśli ropa została kupiona, fizycznie nie jest transportowana.
Chronologia i kontekst
Do 3 maja Brent handlowano w przedziale 108-115 dolarów z gigantyczną premią za ryzyko militarne. Rozejm ogłoszony przez Trumpa i warunkowo przyjęty przez IRGC doprowadził do załamania o 12% w ciągu trzech sesji. „Dywidendy pokoju”, jak je nazwano w Goldman Sachs, zostały wycenione przez rynek na 14 dolarów za baryłkę.
Noce od 3 do 7 maja minęły spokojnie, a fundusze hedgingowe zaczęły agresywnie grać na krótko. Otwarte zainteresowanie opcjami put ze strike'iem 85 dolarów na czerwiec wzrosło o rekordowe 47 000 kontraktów. Wszyscy oczekiwali powrotu do przedkryzysowych poziomów 80-85 dolarów.
O 04:15 czasu Ormuz 8 maja rozpoczął się atak na niszczyciele USA. O 05:45, gdy serwisy informacyjne potwierdziły fakt wystrzelenia rakiet Nasr i Ghadir, traderzy ropy w Londynie dopiero pili poranną kawę. A w Singapurze już zaczęła się panika. Sesja azjatycka, cienka i niepłynna, pierwsza złapała falę zakupów. W momencie otwarcia ICE w Londynie Brent był już na 98 dolarach.
Przebicie 100 dolarów nastąpiło o 09:12 czasu londyńskiego, gdy stało się wiadome o odwetowym uderzeniu USA na wyspę Keshm. W ciągu 18 minut cena wzrosła do 103,40 dolarów – dokładnie tyle czasu potrzebowały algorytmy, aby zamknąć deltę sprzedanych call'ów. Wolumen obrotu w tej minucie przekroczył 1,2 miliona kontraktów – absolutny rekord o tej porze dnia. WTI na NYMEX powtórzyła trajektorię, ale z opóźnieniem 8 dolarów, rozszerzając spread między Brent a WTI do 7,80 dolarów – maksymalnej wartości od lutego 2025 roku.
Kto wygrywa, a kto przegrywa
Wygrywają:
- Fundusze algorytmiczne stawiające na długą zmienność. Giganci tacy jak Citadel i DE Shaw utrzymywali straddle (jednoczesny zakup call'i i put'ów) w oczekiwaniu, że każdy ruch z zakresu będzie wybuchowy. Ich zysk w ciągu jednego dnia szacuje się na 400-600 mln dolarów w całym kompleksie instrumentów pochodnych na ropę.
- Amerykańscy producenci łupkowi. Cena WTI powyżej 95 dolarów to manna z nieba. Ale nie chodzi tylko o cenę. Spread między Brent a WTI rozszerzył się, czyniąc amerykańską ropę dyskontową na rynku światowym. Pozwala to traderom z Vitol i Trafigura na zakup WTI w Cushing, transport do Houston i eksport do Europy z marżą 9-10 dolarów za baryłkę. Permian Basin jest obecnie najbardziej dochodowym basenem na świecie z rentownością 28 dolarów za baryłkę przy obecnych cenach.
- Budżet Arabii Saudyjskiej. Rijad potrzebuje ceny 85 dolarów do zrównoważenia budżetu Vision 2030. Obecne 103 dolary dają nadwyżkę i możliwość finansowania megaprojektów takich jak Neom bez ograniczania wydatków.
Przegrywają:
- Fundusze hedgingowe, które sprzedały rajdy. Fundusze, które grały na krótko na Brent po rozejmie, straciły około 1,8 mld dolarów w ciągu jednego dnia handlowego. Trzy duże macro fund (jeden z nich, według plotek, Brevan Howard) zamknęły swoje pozycje ze stratą od 18% do 24% miesięcznej stopy zwrotu.
- Europejskie linie lotnicze. Ryanair, Lufthansa, Air France-KLM zabezpieczają paliwo z opóźnieniem 45-60 dni. Obecny skok uderza w niezabezpieczoną część zużycia. Ryanair, która ma zabezpieczone tylko 65% zużycia na sezon letni, straci od 120 do 150 mln dolarów dodatkowych kosztów, jeśli cena utrzyma się powyżej 100 dolarów przez dwa tygodnie.
- Konsumenci w rozwijających się krajach Azji. Indie i Pakistan cierpią najbardziej. Indyjskie rafinerie kupują ropę z dostawą za 20-25 dni. Cena 103 dolarów z natychmiastową dostawą oznacza, że benzyna na stacjach w Bombaju podrożeje o 8-10% do końca maja, nawet jeśli ropa spadnie z powrotem.
Czego media nie dopowiadają
Media mówią o Brent, ale milczą o najważniejszym benchmarku – Murban. Emiracka lekka ropa, która jest notowana na giełdzie IFAD w Abu Zabi, wzrosła do 108 dolarów za baryłkę i handlowana jest z premią 5 dolarów do Brent. Dlaczego? Ponieważ jest to ropa, która jest fizycznie ładowana w porcie Fudżajra – tuż przy wyjściu z Cieśniny Ormuz. Strach przed fizyczną blokadą jest wbudowany właśnie w Murban. Kiedy Murban handlowany jest drożej niż Brent o więcej niż 2 dolary – to pewny znak, że „mądre pieniądze” zabezpieczają się właśnie przed zamknięciem cieśniny, a nie przed ogólnym niedoborem. Historycznie zdarzyło się to tylko dwa razy: we wrześniu 2019 po ataku na Abkajk i w lutym 2025 po rozpoczęciu obecnego kryzysu.
Drugi moment – wykorzystanie kontraktów futures na ropę jako proxy do zakładów na wojnę. Duże fundusze makro, którym zabroniono bezpośredniego kupowania broni lub finansowania operacji wojskowych, używają długich pozycji na ropę jako legalnego sposobu zarabiania na eskalacji. Każdy skok Brent o 1 dolara z powodu uderzeń IRGC przynosi tym funduszom miliardy. Stwarza to potworną motywację moralną do pragnienia kontynuacji konfliktu. Nie pisze się o tym, ponieważ jest to niewygodna prawda dla inwestorów ESG, którzy zainwestowali w indeksy surowcowe.
Trzeci nieoczywisty moment – strategiczne rezerwy. SPR USA jest obecnie na historycznym minimum wynoszącym 340 mln baryłek po wyprzedażach w latach 2022-2025. Administracja Trumpa nie może powtórzyć sztuczki Bidena i wyrzucić na rynek 1 mln baryłek dziennie, aby zbić cenę. SPR jest fizycznie pusty. Rynek o tym wie, dlatego premia geopolityczna nie ma „sufitu” w postaci interwencji państwa.
Prognoza: następne 30 dni i 90 dni
Następne 30 dni (do 7 czerwca 2026):
Oczekuję stabilizacji Brent w przedziale 97-105 dolarów. Rozejm nie zostanie całkowicie zerwany – Trump potrzebuje deeskalacji przed wyborami do Kongresu w listopadzie. Ale premia za ryzyko nigdzie nie zniknie. Nabywcy ropy na rynku fizycznym (rafinerie) zaczną panicznie zwiększać zapasy, tworząc dodatkowy popyt rzędu 400-600 tysięcy baryłek dziennie. To utrwali cenę powyżej 100 dolarów nawet przy całkowitym braku nowych incydentów. Zmienność pozostanie ekstremalna: codzienne wahania o 3-5 dolarów staną się normą.
Kluczowe ryzyko 30 dni: nowy atak na niszczyciel USA lub zatopienie komercyjnego tankowca. Każde z tych wydarzeń natychmiast wyśle Brent na 115 dolarów.
90 dni (do sierpnia 2026):
Do sierpnia rozpoczynają się dostawy ze złóż zakontraktowanych w maju. Tutaj możliwa jest niespodzianka. Jeśli rozejm utrzyma się do końca maja, wielu traderów, którzy kupili ropę po 103 dolarach, znajdzie się ze stratą na rynku fizycznym. Możemy zobaczyć klasyczny bull trap: spekulacyjny nawis pęknie, a Brent runie z powrotem do 85-88 dolarów, gdy tankowce z opóźnioną irańską ropą (23 mln baryłek na pływających magazynach) zaleją rynek. Będzie to drugie „załamanie” premii geopolitycznej, bardziej dotkliwe niż na początku maja.
Ale to scenariusz bazowy. Scenariusz ryzykowny: jeśli w ciągu 90 dni dojdzie do utraty dużego okrętu wojennego USA lub potwierdzonej blokady południowego toru wodnego przez irańskie miny denne, Brent pójdzie na 125-130 dolarów. W tym przypadku światowa gospodarka otrzyma pełnoprawny szok naftowy, porównywalny z 2008 rokiem. Zużycie spadnie, ale z opóźnieniem 6-9 miesięcy, a do tego czasu cena będzie niszczyć popyt w biednych krajach. Indie i Pakistan rozpoczną wyłączenia paliwa już w sierpniu w tym scenariuszu.
Inwestorom zalecam utrzymywanie pozycji ochronnych, ale nie gonić za rajdem. Obecna cena jest wynikiem finansowego ściśnięcia, a nie fizycznego niedoboru. Gdy sprzedawcy opcji się zabezpieczą, fundamentalna presja sprzedażowa powróci. Ale do tego momentu rynek należy do tych, którzy kupują strach.
— Editorial Team
